دسته بندی: مقاله

سؤالات متداول در رابطه با بیگ بلو باتن

اگر شما هم از استفاده کنندگان بیگ بلو باتن هستید، حتما سوالاتی مانند استفاده با موبایل ممکن است یا نه؟ ، کدام مرورگر برای استفاده بهتر است؟ و سوالاتی دیگر برایتان پیش آمده است، در این مقاله به سوالات پرتکرار درباره بیگ بلو باتن پاسخ می دهیم و اگر سوال خود را پیدا نکردید، در انتهای مقاله سوال خود را ثبت نمائید تا پاسخ آن را دریافت نمائید. اگر نمی دانید بیگ بلو باتن چیست اینجا کلیک کنید.

آیا می توانم برای مشارکت از دستگاه تلفن همراه خود (رایانه لوحی یا تلفن همراه) استفاده کنم؟

  • بله. Big Blue Button یک برنامه تحت وب است که در اکثر مرورگرهای وب موجود کار می کند.
  • همچنین برای دستگاه های تلفن همراه، استفاده از هدست را توصیه می کنیم!
  • توجه: لطفاً سرعت افزایش داده را برای اتصال تلفن همراه (3G/4G/5G) در نظر بگیرید! اگر در چندین جلسه شرکت می کنید ، ممکن است حجم داده های شما تا پایان ماه کافی نباشد.
  • توجه: عملکرد در مرورگر Safari محدود است.
  • برایiPad ، Safari مرورگری است که توسط BBB  توصیه می شود.
  • درiPad ، Safari به طور قابل اعتماد کار می کند، در حالی که استفاده از Firefox  ممکن است مشکلاتی ایجاد کند. برای عملکرد بهتر ، توصیه می شود منوی گزینه ها را در  کلاس در قسمت بالا سمت چپ باز کرده و گزینه فعال سازی دوربین ها را غیر فعال نمائید. (تنظیمات ← صرفه جویی در مصرف داده   غیر فعال سازی گزینه  «فعال سازی دوربین ها»). در غیر این صورت ، بیش از 8 تا 10 وب کم می تواند منجر به خرابی شود .

کدام مرورگر برای استفاده با  بیگ بلو باتنمناسب تر است؟

  • به طور کلی، بیگ بلو باتن با همه مرورگرهای مدرن سازگار است ، اما ممکن است هنگام استفاده از  Safari یا Firefox عملکردهای خاصی در دسترس نباشد .
  • بنابراین ما بر استفاده از آخرین ورژن مرورگرهای گوگل کروم و Microsoft Edge  تأکید می کنیم .

برای دانلود یا به روز رسانی مرورگر گوگل کروم کلیک کنید و برای دریافت آخرین نسخه Microsoft Edge کلیک نمائید.

 

 لپ تاپ من میکروفون و بلندگو دارد. همین کافی است؟

  • فقط برای شنونده بودن: بله
  • برای مشارکت فعال: خیر.
  • اجزای داخلی لپ تاپ معمولاً نویز شدید و جلوه های اکو را ایجاد می کند. میکروفون های داخلی همچنین فشار و لمس صفحه کلید را روی قاب لپ تاپ منتقل می کند. جلسات آنلاین نیاز به ملاحظه مودبانه دارد. در صورت تولید مداوم صداها یا ایجاد مزاحمت برای دیگران ، باید انتظار داشته باشید که ناظر ممکن است صدای شما را قطع یا حتی شما را از جلسه حذف کند .
  • هنگام استفاده از هدست چنین مشکلاتی ایجاد نمی شود. همچنین هدفون های ساده تری که اغلب هنگام خرید تلفن همراه در نظر گرفته می شوند ، کافی خواهند بود .

 

آیا بیگ بلو باتن به وب کم نیاز دارم؟

  • این بستگی به نوع دوره (کلاس، سمینار و …) و به دبیران/مدیران دارد. لطفاً از آنها بپرسید.

 

در بیگ بلو باتن کلاس آنلاین خود را از کجا پیدا کنم؟

  • درگاه ورود به کلاس های آنلاین هر درس در صفحه همان درس قرار گرفته است. برای یافتن درس خود می توانید از داشبورد درس افزار و برنامه هفتگی و یا لیست دروس در میز کار اقدام نمائید.
  • با این حال برخی مدارس، محلی را به نام کلاس آنلاین در نظر گرفته اند و همه کلاس های آنلاین از یک درگاه برگزار خواهند شد.
  • اگر دبیران/مدیران کلاس آنلاین را آغاز کرده باشند، شما می توانید از بخش کلاس های آنلاین واقع در بالا سمت چپ میز کار نیز استفاده نمائید.

 

برای ورود به کلاس آنلاین چه کارهایی باید انجام بدم؟

  • وارد درگاه ورود به کلاس آنلاین شوید.
  • اگر دبیر/مدیر شما، کلاس را آغاز کرده باشد، دکمه پیوستن به کلاس برای شما نمایش داده خواهد شد.
  • در انتظار استاد برای پیوستن به کلاس به این معنی است که هنوز کلاس شما توسط دبیر/مدیر آغاز نشده است.
  • روی “پیوستن” کلیک کنید.
  • نحوه شرکت در جلسه ، “میکروفون” یا “فقط گوش دادن” را انتخاب کنید. ما توصیه می کنیم که همیشه میکروفون را انتخاب کنید ، زیرا تغییر آن بعداً کمی دشوار است. در صورتی که قصد صحبت مستقیم ندارید، می توانید پس از پیوستن خود را بی صدا کنید.
  • اگر “میکروفون” را انتخاب کرده اید ، یک تست اکو انجام می شود تا عملکرد میکروفون و بلندگوها/هدفون آزمایش شود. این فرآیند ممکن است چند ثانیه طول بکشد.

 

آیا می توانم نام نمایشی خود را تغییر دهم؟

  • برای کاربران وارد شده ، نام نمایشی همیشه بر اساس اطلاعات حساب شما روی نام کامل شما تنظیم می شود.

 

 من روی “فقط شنونده” کلیک کرده ام و اکنون نمی توانم در جلسه صحبت کنم؟

  • روی نماد هدست کلیک کنید و جلسه صوتی را ترک کنید. سپس گوشی تلفنی که خط خورده است را فشار دهید. برای پیوستن به جلسه با میکروفون خود ، “میکروفون” را انتخاب کنید. اکنون می توانید در جلسه شرکت کنید.

 

آیا در بیگ بلو باتن می توانم زبان را تغییر دهم؟

  • روی سه نقطه در گوشه بالا سمت چپ (گزینه ها) کلیک کنید. روی “تنظیمات” کلیک کنید. در اینجا می توانید زبان برنامه را انتخاب کنید.

 

 آیا در بیگ بلو باتن می توان منوهای مرورگر را حذف کرد؟

  • استفاده از حالت تمام صفحه: روی سه نقطه در گوشه بالا سمت چپ (گزینه ها) کلیک کنید. روی “اتمام صفحه” کلیک کنید. همچنین می توانید روی رایانه های رومیزی F11 را فشار دهید تا وارد حالت تمام صفحه شوید.
  • خروج از حالت تمام صفحه: روی سه نقطه در گوشه بالا سمت چپ کلیک کنید (گزینه ها). روی “خروج از تمام صفحه” کلیک کنید. اگر از طریق F11 وارد حالت تمام صفحه شده اید ، برای خروج مجدد باید F11 را فشار دهید.

 

من در یک اتاق زیر مجموعه (گروه کاری) هستم و نمی توانم با دبیر/مدیر تماس بگیرم؟

  • می توانید به ناظر پیامی ارسال کنید. اتاق زیر مجموعه شما به عنوان یک برگه مرورگر اضافی باز می شود. برگه ای را که حاوی کلاس آنلاین اصلی شماست انتخاب کنید و در آنجا پیامی برای دبیر/مدیر بنویسید.

 

آیا می توانم اتاق های زیر مجموعه (گروه های کاری) را تغییر دهم؟

  • اگر گرداننده این قابلیت را فعال کرده است، می توانید به یک اتاق زیر مجموعه دیگر بروید. آن برگه که حاوی کلاس آنلاین است را انتخاب کنید. در سمت راست، در بالای لیست کاربران، روی «اتاق های زیر مجموعه» کلیک کنید. لیستی از اتاقها و اعضای مربوطه نشان داده شده است. اکنون می توانید وارد اتاق دیگری شوید. اگر فقط می توانید یک اتاق را ببینید ، قابلیت تغییر اتاق فعال نمی باشد.

 

آیا می توان وب کم ، میکروفن و صدا را تغییر داد؟

  • این تنظیمات توسط مرورگر وب مدیریت می شود و بستگی به این دارد که از کدام مورد استفاده می کنید.
  • Firefox ، Chrome و Edge هنگام برقراری اتصال، پنجره ای را برای درخواست منابع ورودی صدا و تصویر نشان می دهند. بنابراین میکروفون و وب کم مورد نظر را می توان انتخاب کرد.
  • اگر در جلسه قبلی روی چیزی مانند “ذخیره این تنظیمات” کلیک کرده اید، می توانید آنها را در تنظیمات برگزیده مرورگر خود بررسی و تغییر دهید. برعکس، خروجی صدا توسط سیستم عامل شما مدیریت می شود. بنابراین تنظیمات ترجیحی شما باید در تنظیمات صوتی سیستم عامل شما تنظیم شود.
  • هنگام شرکت در جلسه، تنظیمات را نمی توان تغییر داد. شما باید جلسه را ترک کرده و ارتباط را قطع کنید. سپس تنظیمات مربوطه را تغییر داده و مجدداً وصل شوید.

 

قوانین رفتاری

برای استفاده از بیگ بلو باتن مواردی وجود دارد که رعایت آنها هرچند که الزامی نیست اما از نظر اخلاقی و برای ارتباط بهتر و حداکثر بهره وری در بیگ بلو باتن بهتر است که رعایت شوند، در زیر به چند مورد از این موارد اشاره شده است.

  • پس از ورود به اتاق میکروفون خود را بی صدا کنید. فقط زمانی که می خواهید چیزی بگویید، میکروفون خود را فعال کنید. این امر باعث کاهش شدید سر و صدا در طول یک جلسه می شود.
  • فقط در صورت لزوم دوربین خود را فعال کنید. به خصوص در گروه های بزرگ، پردازش چندین تصویر زنده می تواند برای عملکرد دستگاه شما یا سایر کاربران مشکل ساز شود. برای جلوگیری از مشکلات، توصیه می شود فقط برای افرادی که در حال صحبت هستند و فقط در زمان صحبت آنها، از وب کم استفاده کنید.
  • انتظار می رود که به آداب اجتماعی را رعایت کنید (مودب باشید!). ارتباطات باید سازنده و محترمانه باشد. این موضوع همچنین شامل این می شود که با لباس مناسب در جلوی وب کم ظاهر شوید.

 

 

 

 

پایگاه داده چیست؟

در هر لحظه در اینترنت، حجم بزرگی از داده‌ها ایجاد و بین سیستم‌های مختلف جا‌به‌جا می‌شوند. حال فرض کنید که می‌خواهیم به قسمتی از این داده‌ها دسترسی پیدا کنیم تا آن‌ها را پردازش یا مورد بررسی قرار دهیم. قطعاً اگر این داده‌ها بدون نظم و قاعده خاصی ذخیره شده باشند، دسترسی به آن‌ها دشوار خواهد بود. به همین دلیل برای سازماندهی این داده‌ها از پایگاه داده استفاده می‌کنیم.

پایگاه داده چیست؟

داده‌ها از واحدهای مشخصی از اطلاعات تشکیل شده اند. این داده‌ها در انواع مختلف متن، اعداد، رسانه‌ها و موارد دیگر استفاده می‌شود که می‌توانند برای حرکت و پردازشِ کارآمد به شکل خاصی ترجمه شوند. برای مثال داده‌هایی مانند نام، سن، وزن، قد و … اطلاعاتی هستند که ما می‌توانیم از آن‌ها استفاده کرده و پردازش کنیم.

پایگاه داده یا بانک اطلاعاتی یا دیتابیس مجموعه ای متشکل از این داده‌های ساخت یافته است که در قالبی ذخیره شده و توسط ابزارهای الکترونیکی به راحتی در دسترس، کنترل و بروزرسانی است. یک دیتابیس یا پایگاه داده، می‌تواند حاوی یک یا چند جدول باشد. هر جدول هم می‌تواند حاوی ستون‌ها و سطرهای مختلفی باشد که اطلاعات را بصورت سازماندهی شده نگه‌داری می‌کند.

به عنوان مثال می‌توان به زبان ساده، ثبت‌نام در یک مدرسه را در نظر بگیرید. تمام جزئیات دانش‌آموزان در یک پرونده واحد وارد می‌شود. جزئیات مربوط به دانش‌آموزان را در این پرونده می‌توانید دریافت کنید. به این پرونده پایگاه داده می‌گویند که به راحتی می‌توانید به اطلاعات هر دانش‌آموزی دسترسی پیدا کنید.

به عنوان مثالی دیگر می‌توانید نرم‌افزارهای سفارش آنلاین غذا را درنظر بگیرید. این اپ‌ها لیستی از رستوران‌ها و فست‌فودهای اطراف محل زندگی شما را همراه با لیست غذا و قیمتشان به شما ارائه می‌دهند.

انواع مدل‌های پایگاه داده

دیتابیس شامل اجزا و بخش‌های مختلفی است که وظیفه سازماندهی اطلاعات را بر عهده دارند. این اجزا شامل جداول، ستون‌ها، ردیف‌ها، فرمت‌ها و موجودیت هستند. در دیتابیس، داده‌ها در جداولی متشکل از ردیف‌ها و ستون‌ها ایجاد می‌شوند. بنابراین داده‌ها به آسانی بروزرسانی، گسترش و حذف می‌شوند. انواع مختلفی ازپایگاه‌های داده وجود دارد که بر اساس مدل‌ها و چیدمان اطلاعاتی که استفاده می‌کنند، تقسیم‌بندی می‌شوند.

در زیر چند نوع از آن‌ها نام برده شده است:

  • پایگاه داده رابطه‌ای
  • پایگاه داده شی‌گرا
  • پایگاه داده توزیع‌شده
  • پایگاه داده NoSQL
  • پایگاه داده نمودار
  • پایگاه داده ابر
  • پایگاه داده مرکزی
  • پایگاه داده عملیاتی

سیستم مدیریت پایگاه داده (DBMS)

حال که با پاسخ سوال پایگاه داده چیست؟ را دریافتید، باید بدانید چطور می‌توان یک database را مدیریت کرد.

یک سیستم مدیریت پایگاه داده (DBMS) نرم‌افزاری است که برای مدیریت پایگاه داده استفاده می‌شود. این سیستم دستورالعمل را از پایگاه داده (DBA) دریافت می‌کند و برهمین اساس به سیستم دستور می‌دهد تا تغییرات مربوطه را انجام دهد. این دستورات برای بارگیری، بازیابی یا تغییر داده‌های موجود از سیستم استفاده می‌شوند.

یک پایگاه داده به طور معمول نیاز به یک برنامه جامع نرم‌افزار دیتابیس دارد که به عنوان سیستم مدیریت پایگاه داده (DBMS) شناخته می‌شود. DBMS اساساً به عنوان واسط بین بانک اطلاعاتی و کاربران یا برنامه‌‌های آن عمل می‌کند و به کاربران امکان بازیابی، بروزرسانی و مدیریت نحوه سازماندهی و بهینه سازی اطلاعات را می‌دهد. DBMS همچنین نظارت و کنترل پایگاه داده‌ها را آسان‌ترمی‌کند. همچنین انواع عملیات مانند نظارت بر عملکرد، تنظیم، تهیه نسخه پشتیبان و بازیابی را نیز امکان‌پذیر می‌کند.

معرفی دیتابیس‌های NOSQL

پایگاه‌های داده NOSQL شامل موارد زیر می‌باشند:

  • MongoDB
    محبوب‌ترین پایگاه داده NoSQL است. با این وجود برخی خواص SQL مثل کوئری و ایندکس را حفظ می‌کند. طیف گسترده‌ای از زبان‌های برنامه نویسی مثل Scala، Groovy، Clojure و Java را قدرتمند می‌سازد.
  • Cassandra
    یکی از پایگاه‌های داده NoSQL با دسترس‌پذیری بالا است که برای ذخیره‌سازی مجموعه داده‌های بسیار بزرگ با رابط کاربری سازنده می‌باشد. این پایگاه داده در بانکداری، امور مالی و ثبت محبوب است. همچنین توسط فیس‌بوک و توییتر هم استفاده می‌شود.
  • Redis
    این پایگاه داده open-source، شبکه‌ای و به صورت انتخابی (in-recollection) ذخیره می‌شود. اطلاعات در این پایگاه داده به صورت کلید/مقدار ذخیره می‌شوند.
  • Neo4j
    دیتابیسی بر پایه گراف (Graph) است که برای ذخیره سازی ساختمان داده‌های مختلف شبکه‌ای و داده‌های ارتباطی بسیار مناسب می‌باشد.

چک لیست چیست؟

آیا کسی هست که چک لیست را نشناسد یا اهمیت چک لیست را انکار کند؟

همه‌ی ما چک لیست را می‌شناسیم و انواع چک لیست را در محیط کار و زندگی شخصی خود مورد استفاده قرار می‌دهیم. اما مسئله این‌جاست که چک لیست را اتفاقاً همان جایی که بیشترین کاربرد را دارد، کنار می‌گذاریم و جدی نمی‌گیریم. چک لیست می‌تواند در مدیریت پروژه، در مدیریت زمان و بهبود نظم شخصی، در تولید محتوا و هر کار دیگری که جزئیات متعدد دارد، دستیار ارزشمند ما و تیم‌مان باشد.

چک لیست چیست؟

یکی از انواع ابزارهای سنجش مشاهده ای است که معلم با توجه به اهداف و انتظارهایی که در هر فعالیت آموزشی، مهارتی و نگرشی وجود دارد، با مواد یا سنجه های ساده، قابل فهم، روشن و مشخص، آنرا به صورت فهرستی فراهم می نماید. البته چک لیست را به نام های چک لیست، سیاهه ی رفتار، فهرست بررسی و فهرست بازبینی نیز می نامند.

ویژگی های یک چک لیست خوب چیست؟

اولا چک لیست باید نسبتا کوتاه باشد، دوم اینکه هر یک از موارد به طور کاملا روشن، موضوع مورد ارزشیابی را بیان نماید، سوم اینکه هر ماده باید تنها بر یک رفتار و یا ویژگی قابل مشاهده تاکید نماید، همچنین فقط رفتارها یا ویژگی های مهم باید در چک لیست منظور شود و نیز موارد چک لیست باید به گونه ای تنظیم شوند که کل فهرست را بتوان به سادگی مورد استفاده قرار داد.

 

چگونه یک چک لیست تولید می شود؟

برای تولید یک چک لیست خوب، رعایت سه نکته باید مورد توجه قرار گیرد.

اول اینکه معلم ابتدا باید سنجه های هر یک از انتظارات خود را در زمینه ی آموزشی یا سایر زمینه ها تهیه نماید به گونه ای که به تحقق این انتظارات بیانجامد؛ در مرحله بعد باید فعالیتها و شواهد تحقق انتظار آموزشی ملاک مورد نظر، به صورت عبارتها و جملات کوتاه ولی واضح و قابل مشاهده نوشته شود. و سوم اینکه چنانچه انتظار آموزشی به صورت فرایندی تعریف شده است باید ترتیب زمانی مواد و سنجه های چک لیست رعایت گردد.

چک لیست به عنوان ابزاری برای کنترل کیفیت

یک کارخانه‌ی خودروسازی، ممکن است با استفاده از چک لیست، مطمئن شود که همه‌ی آزمون‌ها و کنترل‌های لازم پس از تولید، بر روی خودروهایش انجام شده است.

یک تولیدکننده‌ی محتوا، پس از تنظیم کامل یک نوشته یا کلیپ، ممکن است قبل از نشر آن، با استفاده از یک چک لیست، مطمئن شود مشکل یا ضعفی در کارش وجود ندارد.

چرا از چک لیست استفاده می‌شود؟

استفاده از چک لیست نتایج متعددی دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

استانداردسازی

با استفاده از چک لیست، مطمئن می‌شوید که هر فعالیتی، مستقل از این‌که توسط چه کسی انجام شود، به شکل یکسانی انجام خواهد شد.البته هم‌چنان ممکن است افراد مختلف، در اجرای بندهای مختلف چک لیست، تفاوت‌ها و حتی خطاهایی داشته باشند. اما به هر حال، چارچوب کلی فعالیت، یکسان خواهد بود. بنابراین وقتی افراد در یک مجموعه جابجا می‌شوند یا در شیفت‌های مختلف یک فعالیت یکسان را انجام می‌دهند، خروجی فعالیت‌شان یکنواخت‌تر خواهد بود. حتی اگر خود شما یک فعالیت را چند بار تکرار کنید، با استفاده از چک لیست مطمئن خواهید بود که خروجی شما همواره مشابه یا یکسان باقی خواهد ماند.

افزایش ایمنی

 

وقتی چند فعالیت مختلف باید انجام شوند و بی‌توجهی به یکی از آن‌ها هم می‌تواند حادثه‌ساز باشد، تنظیم چک لیست و به‌کارگیری آن، می‌تواند احتمال بروز مشکلات و سوانح را کاهش دهد.

 افزایش کیفیت کارهای موردی و اضطراری

گاهی اوقات کیفیت کارهای تکراری به علت این‌که به عادت تبدیل می‌شوند و ذهن ما هنگام انجامشان، چندان هوشیار نیست، کاهش می‌یابد. اما کارهای غیرتکراری هم چالش دیگری دارند: ما آن‌قدر آن‌ها را انجام نداده‌ایم که مطمئن باشیم در شرایط ویژه می‌توانیم وضعیت را به‌خوبی مدیریت کنیم.

چند پیشنهاد در طراحی چک لیست

استانداردها و چارچوبهای طراحی چک لیست از سازمانی به سازمان دیگر، از تیمی به تیم دیگر و از صنعتی به صنعت دیگر، متفاوت است.

اما نکات زیر می‌توانند کمک مناسبی برای طراحی بهتر چک لیستها باشند:

  • مطمئن شوید که عبارت‌ها و جمله‌های چک لیست، شفاف و واضح هستند و احتمال سوء برداشت در آن‌ها پایین یا صفر است.
  • چک لیست باید به شکلی تنظیم شود که مطمئن شوید استفاده‌کننده از آن، نیازی به مراجعه به حافظه‌ی خود ندارد و حتی در لحظاتی که تمرکز ذهنی پایینی دارد، با رعایت نکات چک لیست می‌تواند کارش را با حداقل خطا انجام دهد.
  • اگر ترتیب فعالیت‌ها (تقدم و تأخر آن‌ها) مهم است، حتماً باید در تنظیم چک لیست، این تقدم و تأخر رعایت شود.
  • چک لیست را در شرایط واقعی تنظیم و کنترل کنید. اگر قرار است یک چک لیست، بارها و بارها استفاده شود، منطقی است آن را در شرایط واقعی تنظیم کنید. بهترین شیوه‌ی تنظیم یک چک لیست برای درست کردن غذا، مصاحبه با آشپز نیست؛ بلکه ایستادن کنار او و فهرست کردن فعالیت‌هایی است که انجام می‌دهد. البته بعداً می‌توانید از او بخواهید چک لیست را ببیند و در صورت نیاز، ویرایش کن

آینده آموزش؛ مجازی یا حضوری؟

 

دنیا به سمت‌ کلاس‌های الکترونیک پیش می‌رود

 

 

 به ‌واسطه وجود ابزار و روش‌هایی که دنیا را شفاف می‌کند علم هم شفاف می‌شود و قرار نیست علم محدود به زمان و مکان باشد.

 

 

 

آموزش از راه دور تجربه جدیدی نیست

 

 

سامانه آموزش‌ مجازی فقط مختص کرونا نیست. در کشور ما نزدیک به ۱۲ سال است که دوره‌های آموزش مجازی مخصوصاً برای مقطع دکترا و کارشناسی ارشد در دانشگاه‌هایی مانند دانشگاه تهران و شهید بهشتی رواج داشته است. این شیوه آموزش دستاوردهای خوبی داشته است. هنگامی‌که ما به تنگنایی گرفتار می‌شویم روش‌هایی همانند آموزش مجازی برای ما ارزشمند می‌شوند. در بحث آموزش خیلی از اپلیکیشن‌ها و نرم‌افزارها امکان تعامل دور را برای ما مهیا می‌کنند. این شیوه قبلاً وجود داشته و دانشجویان با تماس تلفنی مطالب خود را با استادان در میان می‌گذاشتند. در گذشته  شیوه آموزش از راه دور به‌صورت نظام‌مند نبود که قابلیت‌های انتقال مطلوب را داشته باشد و این محیط را به محیط‌های شبیه کلاس تبدیل کند، اما در شرایط کنونی پدیده‌ای بنام آموزش مجازی شکل‌گرفته و قابلیت های جدیدی در انتقال دانش به وجود آورده است. با تغییرات حاصل‌شده این فضا به محیط کلاسی تبدیل‌شده و سامانه یادگیری از راه دور نامیده می‌شود. این سامانه‌ها در حال بهبود و پیشرفت است و فرصت ارائه تحلیل تکالیف در برخی از سامانه‌ها  نیز وجود دارد.

 

 

 

 

در برخی از دانشگاه‌ها علاوه بر کلاس‌های حضوری، آموزش مجازی نیز وجود دارد و این شیوه می‌تواند در ارائه انتقال دانش به استاد کمک کند. اگر نیاز باشد کلاس جبرانی برای درسی تشکیل شود، اما محیط فیزیکی برای حضور واقعی دانشجویان میسر نباشد آموزش مجازی روش مطلوبی است. بزرگ‌ترین خاصیتی که این روش دارد میزان غیبت دانشجو در کلاس‌های مجازی کاهش پیدا کرده است.  یکی از مهم‌ترین دستاوردها این روش این است که دانش آموزانی که نمی‌توانند به ‌صورت حضوری بر سر کلاس‌های درس حاضر شوند، آموزش مجازی برای این امر می‌تواند به‌عنوان یک راهکار مثبت باشد. کلاس‌های دیجیتال و الکترونیک این قابلیت را دارند که با صرف هزینه و زمان کمتر دستاوردهای بهتری داشته باشند. ادگیری آدم‌ها در بحث انتقال دانش و جذب آن متفاوت است. برخی افراد باید به‌صورت بصری و حضوری و بر اساس حس لامسه موضوع را درک کنند و برخی از آدم‌ها شنیداری هستند. اینکه ما تأکید کنیم سیستم آموزش مجازی حتماً باعث افت یادگیری می‌شود یک تئوری مخدوش است که نیاز به بررسی دارد. آدم‌ها مسیرهای متفاوتی برای یادگیری دارند. عده‌ای باید حتماً در شرایط فیزیکی و حضوری موضوع را بشنوند و آن را درک کنند و برخی در فضای عمومی، شرایط تمرکز برای یادگیری ندارند و یا به‌واسطه برخی از ویژگی‌های روانی محیط کلاس را دوست ندارند و کلاس‌گریز هستند. بودن این سامانه در کنار آموزش حضوری می‌تواند به انتقال دانش کمک کند.

 

 

 

آینده آموزش؛ مجازی یا حضوری؟

 

 

در بحث آموزش و انتقال دانش سه محیط وجود دارد؛ محیط فیزیکی یا همان کلاس‌های سنتی که همراه با گچ و تخته بودند. کلاس‌های نوع دوم: کلاس‌های الکترونیکی و مجازی هستند که موضوعات ضبط می‌شود و در این نوع آموزش، زمان و مکان مفهومی ندارد می‌توان با دانلود فایل در هر ساعت از شبانه‌روز آن را مطالعه کنند و اگر سؤالی داشته باشند از استاد سؤال خود بپرسند. محیط سوم به کلاس‌های دیجیتال معروف است و تلفیقی از شیوه‌های سنتی و الکترونیکی است.

 

 

در کلاس دیجیتال ابزارهای الکترونیک به کمک استادی می‌آیند که می‌خواهد بهترین خروجی را داشته باشد. مطمئننا دنیا به سمت کلاس‌های دیجیتال پیش می‌رود، کلاس‌هایی که علاوه بر حضور فیزیکی با ارتقا محیط الکترونیک فضایی برای انتقال دانش به شیوه همگانی را فراهم می‌کند. به‌واسطه وجود ابزارها و روش‌هایی که دنیا را شفاف می‌کند علم هم شفاف می‌شود و قرار نیست علم محدود به زمان و مکان باشد. علم محدود به زمانی و مکانی نیست و همه‌جایی می‌شود.

 

با آموزش مجازی تحصیل را، از نو طراحی کنیم

الگوی تحصیلات در ۵۰۰ سال گذشته تغییر چندانی نداشته‌اند. آخرین نوآوری بزرگی که در آموزش ارائه شد اختراع صنعت چاپ برای کتاب‌های درسی بود. همه چیز در اطراف ما تغییر کرده است، از بهداشت تا صنعت حمل و نقل، همه چیز فرق کرده است، ولی وضع تحصیلات ما به همان صورت باقی مانده است. در این بین نحوه‌ی دسترسی مردم به تحصیلات هم هنوز یکی از دغدغه‌های اصلی است اما ما معتقدیم که می‌توان به کمک تکنولوژی هم از لحاظ کیفیت و هم از لحاظ در دسترس بودن، الگوی تحصیلات را دگرگون کرد. بهترین اثبات این ادعا توفیق در ایجاد سازمانی نظیر edx است. موسسه ای برای انتقال علم و تحصیلات از طریق تکنولوژی‌های اینترنتی.

آموزش مجازی چه ویژگی هایی دارد که آن را به تنها راه بقا در دنیای مدرن امروز مبدل کرده است؟

جایگزینی برای شیوه نوشتن

تغییر از تخته سیاه به صورت تمرین و کلیپ‌های ویدئویی که بر روی اینترنت قرار داده می‌شوند.

آزمایشگاه‌های مجازی

فضایی مجازی است که در آن سعی میشود سیستم ارزیابی اینترنتی، شیوه های تعاملی با تاکید بر بازی وار سازی دروس و تمارین، و گروه‌هایی جهت بحث و تبادل نظر اینترنتی داشته باشد.

جالب توجه خواهد بود که اولین درسی که بر روی اینترنت قرار گرفته شد،  در دانشگاه MIT ارائه شده بود نزدیک به ۱۵۵٫۰۰۰ دانشجو از ۱۶۲ کشور جهان در این دوره شرکت کردند.  ۱۵۵٫۰۰۰ نفر، فارغ التحصیل داشت. این تعداد بیشتر از تعداد کل فارغ‌التحصیلان دانشگاه MIT در تاریخ ۱۵۰ ساله‌ی آن است.

مدلی ترکیبی از یادگیری

نسل هزاره‌ی جدید ما، متفاوت‌تر از قبل است. این نسل با تکنولوژی‌های اینترنتی احساس راحتی خیلی بیشتری داردد. پس چرا ما با استفاده از آن سر کلاس درس مبارزه می‌کنیم؟ اگر ما تکنولوژی، و تمایلات طبیعی نسل هزاره‌ی جدید را بپذیریم، و درباره‌ی ایجاد این گونه تکنولوژی‌های اینترنتی فکر کنیم، و آن‌ها را با زندگی خودمان ادغام کنیم، به جای این که بچه‌هایمان را به زور به کلاس درس بفرستیم، و آن‌ها را ساعت ۸ صبح به زور از خانه بیرون ببریم در عوض می‌توانیم کاری کنیم که بچه‌ها در خوابگاهشان، اتاق خوابشان، در اتاق ناهار خوریشان و در هر جایی که بیشترین میزان خلاقیت را دارند، در آرامش کامل کلیپ‌های ویدئویی آموزشی ببینند و تمرین‌های تعاملی انجام دهند. بعد از آن می‌توانند برای تعامل حضوری بین خودشان به کلاس درس بیایند. می‌توانند با همدیگر به مباحثه بپردازند. می‌توانند مشکلاتشان را با هم حل کنند. می‌توانند به استادشان دسترسی پیدا کنند و سؤالاتشان را از استادشان بپرسند.

 

 

اصول اساسی نوآوری آموزشی ما

یادگیری مؤثر

این که دانشجویان، به جای این که به کلاس بیایند و به حرف‌های استاد گوش کنند، بهتر است به سراغ مفهوم جایگزینی بروند که به آن درس می‌گوییم. در درس‌ها بخش‌های اضافی شامل کلیپ‌های ویدئویی و تمرین‌ها متعامل گنجانده شده‌اند. بنابراین یک دانشجو می‌تواند یک کلیپ ویدئویی پنج تا هفت دقیقه‌ای را تماشا کند و این یادگیری را با تمرین‌های متعامل ادامه دهد. شاید بتوان این را نزدیک‌ترین حالت تحصیلی به افکار سقراطی نامید. شما در آن با پرسیدن سؤالات مختلف آموزش می‌دهید. و این نوعی از آموختن است که به آن یادگیری مؤثر می‌گویند، و این مبحث در سال ۱۹۷۲، توسط “کریک” و “لاکهارت”، در قالب مقاله‌ای ارائه شد، و در آن مقاله آن‌ها گفته بودند که یادگیری و ماندگاری آن در حافظه تا حد زیادی به عمق اعمال ذهنی بستگی دارد. دانشجوها وقتی با وسایل مختلف کار می‌کنند خیلی بهتر یاد می‌گیرند.

دریافت بازخورد آنی

با دریافت بازخوردهای آنی، کامپیوتر تمرین‌ها را تصحیح می‌کند. راه دیگری برای درس دادن به ۱۵۰٫۰۰۰ دانشجو نیست. کامپیوتر تمامی تمرین‌ها را تصحیح می‌کند. همگی ما تمرین انجام می‌دادیم، و نمرات آن دو هفته‌ی بعد دستمان می‌رسید، و تا آن زمان دیگر موضوع تمرین هم یادمان رفته بود. فکر کنم چند تایی از تمرین‌های دوران دانش‌آموزیم هنوز تصحیح نشده باشند. نمره‌ی بعضی از آن‌ها هیچ‌وقت داده نشد. اما با دریافت بازخورد آنی، دانش‌آموزان می‌توانند جواب‌هایشان را چک کنند. اگر تمرینی را اشتباه انجام دادند، بازخورد آن را به صورت آنی دریافت می‌کنند. آن‌ها می‌توانند این تمرین را بارها و بارها انجام دهند، و این نحوه‌ی کار کردن خیلی مؤثرتر است. آن‌ها به صورت آنی بازخورد دریافت می‌کنند، و این تیک کوچک سبز رنگ که در این‌جا می‌بینید تبدیل به نوعی نماد قراردادی در سایت edX شده است. دانش‌آموزان به ما می‌گویند که وقتی شب به رخت خواب می‌روند خواب تیک سبز رنگ می‌بینند.

“اِد بِرتشینگِر”، که یکی از سرشناس‌ترین استادهای بخش فیزیک دانشگاه MIT است، درباره‌ی دریافت بازخورد آنی این طور گفت : دریافت بازخورد آنی ساعات تدریس را به ساعات یادگیری تبدیل می‌کنند. تمامی دانش‌آموزانم واقعاً به کلیپ‌های ویدئویی متعامل و سایر چیزهای این سیستم علاقمند بودند.  آن‌ها حاضرند تمام روز بنشینند و به سفینه‌های فضایی شلیک کنند تا بتوانند آن را شکست دهند. پس ما این تکنیک‌های بازی را در قالب تدریس گنجاندیم، و توانستیم این آزمایشگاه‌های مجازی را بسازیم. شما چطور می‌توانید خلاقیت را آموزش دهید؟ شما چطور می‌توانید طراحی را آموزش دهید؟ ما می‌توانیم این کار را از طریق آزمایشگاه‌های اینترنتی انجام دهیم و از توان کامپیوترها برای ساختن این آزمایشگاه‌های مجازی استفاده کنیم. شما می‌توانید کاری کنید که درس برای دانش‌آموزانتان شبیه به طراحی با قطعات لگو به نظر برسد.

 

حرف آخر

تحصیل را از نو طراحی کنیم. ما باید از کلاس‌های درسی به فضاهای اینترنتی برویم. ما باید از دنیای کتاب‌ها به تَبلِت‌ها برویم و به نوه‌هایمان بگوییم که پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایتان توانستند تفاوت برای ایندگانشان ایجاد کنند تا آن ها مثل ما مجبور نباشند در ردیف‌های موازی بنشینند و به استاد در اول کلاس نگاه کنند.

کتاب الکترونیکی (Ebook) چیست؟

Ebook یا کتاب الکترونیکی چیست؟

Ebook  یا همان کتاب الکترونیکی، پدیده ای کاملاً تازه است و انتظار می رود تا نظام آموزش و اطلاع رسانی را با دگرگونی هایی اساسی مواجه سازد. کتاب های الکترونیکی یا ebooks صرفاً نسخه های الکترونیکی مطالب مکتوب نیستند . بلکه میتوانندعلاوه برمتن‏‎، صوت وتصاویرو … رانیز شامل شوند. بعلاوه می توانند درقالب فایل هایی که می تواند توسط یک رایانه اجرا شود مانند قالب های Word Text ،HTML ،PDF وفایل های اجرایی EXE درآیند.
اختراع رایانه، ترانزیستورها و ابداع اینترنت به عنوان فصل های انقلابی در تاریخ علم یاد شده است. با رواج هرچه بیشتر تاثیر رایانه در جزئی ترین مسائل روزمره، دنیای ما با سرعت هرچه بیشتر به دنیای الکترونیک و دیجیتال تبدیل می شود. کتاب و چاپ و نشر نیز از این راه باز نمانده اند و ظهور نشر الکترونیک به گونه ای که در ۲ یا ۳ سال اخیر شاهد آن بودیم، صنعت چاپ و نشر را دستخوش تحولی عظیم کرده است. سادگی اجرا، سادگی جستجو در متن ، داشتن قالب زیباتر ، منسجم بودن مطالب ، امکان عرضه یا فروش ساده تر و سریعتر ، داشتن قابلیت افزودن امکانات مالتی مدیا و … ازجمله ویژگی هایی هستند که کتاب الکترونیکی رابه عنوان یک رسانه نو پا و رو به رشد از سایر رسانه هایی از این دست ممتاز می گرداند.

توسعه E-book یا کتاب الکترونیکی درجهان

نهادهای بسیار زیادی با درک اهمیت این رسانه، به حمایت و گسترش این پدیده نوپا اقدام می کنند که قصد آنها توسعه هرچه بیشتر نشر الکترونیک و بهادادن به این پدیده است. برای مثال، نمایشکاه کتاب فرانکفورت ۷جایزه سالیانه برای کتاب های الکترونیکی برگزیده اختصاص داده است که شامل جایزه ای ویژه به مبلغ ۱۰۰ هزار دلار می باشد. اکنون سایت های فراوانی می توان یافت که از نویسندگان دیجیتال استقبال می کنند.
همچنین جنبشی تحت عنوان پروژه گوتنبرگ (Project Gutenberg) شکل گرفته است که هدف آن تبدیل کتاب های عادی به کتاب های الکترونیکی است. هزاران کتاب که تا کنون در کتابخانه ها و یا کلکسیون های خصوصی موجود بودند اکنون درقالب دیجیتال در دسترس همگان قرار می گیرند.
پیش بینی می شود تا سال ۲۰۲۵ یک ششم کتابهای خریده شده در آمریکا کتابهای الکترونیکی خواهد بود. تجارتی که ارزش ۸.۷ میلیارد دلار خواهد داشت.

 

مزایا و ویژگی‌های کتاب های الکترونیکی

۱) سهولت انتقال در عین یکپارچگی مطالب

اطلاعات پردازش شده می تواند به سرعت برق جابه جا شود. باتوسعه میکروچیپ ها، فناوری فایبراپتیک ( Fiber Optic) و اینترنت، ارتباطات دیجیتال می تواند به سهولت هرچه تمامتر و به صورت بلادرنگ ( Real Time ) منتقل شود. کتاب های الکترونیکی می توانند دانلود و یا به شکل ضمیمه به ایمیل ( attachment )،‌ عرضه شوند و نیز قابل ذخیره در دیسکت و یا CD-ROM می باشند.

۲) انسجام مطالب و تنوع کاربرد

در حال حاضر مردم دسترسی بیشتری به اطلاعات دارند و می توانند بر اساس آن تصمیمات بهتری بگیرند. در مقایسه باقالب های رایج متنی ، کتاب های الکترونیکی در عین دسته بندی مطالب به صورت فهرست یا موضوعی، به صورت وحدت یافته تبادل آن ها با یکدیگر را همراه با سهولت جستجو فراهم میکند.

۳) تبادل بینابین مطالب با یکدیگر

ترغیب شدن بیشتر برای ادامه خواندن ، سهولت نگهداری و یاد سپاری مطالب و توانایی بیشتر در کنترل مطالب از جمله موارد بسیار مهم برای خواننده می باشد.
یک کتاب الکترونیکی با امکاناتی مثل وجود فرامتن ( Hyperlink ) امکان تبادل بینابین مطالب و نیز مرور همزمان آنها با یکدیگر را فراهم میکند. این راحتی جستجو به ویژه برای افرادی که با مطالب تحقیقاتی سر و کار دارند بسیار حایز اهمیت می باشد.

۴) پشتیبانی از امکانات مالتی مدیا

کتاب های الکترونیکی حتی می توانند این امکان را داشته باشند که به مطالب کتاب گوش دهید! نرم افزارهایی چون Microsoft Reader از امکانات بسیار خوبی از جمله خواندن متون برخوردار می باشند. این مطلب ممکن است برای ما صرفاً جالب باشد اما برای افرادی مثل نابینایان و یا کسانی که مشکل خواندن مطالب را دارند نوید بخش عصری تازه در آموزش و اطلاع رسانی می باشد.

۵) سهولت کار و اجرا

اکثریت قریب به اتفاق مردم برای نوشتن و یا خواندن مطالب از طریق رایانه از نرم افزارهایی چون Word استفاده می کنند. به عنوان یکی از مشکلات نرم افزار Word این است که مطلبی که در یک نسخه آن مثل Word و یا در یک ویندوز فارسی ساز نوشته می شود به سادگی در نسخه دیگر این نرم افزار قابل اجرا نیست.به طوری که اگر شما آن را به رایانه دیگر که دارای نسخه دیگری است ببرید مخصوصاً اگر آن مطلب به زبانی غیر انگلیسی نوشته شده باشد، ممکن است به همان دقت اجرا نشود و نیز ممکن است بسیاری ازافراد برای خواندن مطلبی که درقالب PDF دراختیار دارند، نرم افزارهای ویژه اجرای PDF را نداشته باشند و حتی نام آن ها را نیز نشنیده باشند. مشکل بسیار مهمتری که در این بین وجود دارد قیمت بسیار بالای این گونه نرم افزارهااست. فقط قیمت بسته Office محصول شرکت مایکروسافت بیش از ۳۵۰ دلارمیباشدکه برای یک نرم افزارقیمتی بالا است. اما کتاب های الکترونیکی که درفرمت EXE هستند این مشکل را نیز حل کرده اند. یعنی شما کتاب الکترونیکی خود را صرف نظر از نوع سیستم عامل و یا وجود نرم افزاری برای خواندن آن نه تنها ساده تر از ورق زدن یک روزنامه خواهیدخواند، بلکه از امکانات بسیارجالب دیگر آن نیز آن نیز بهره مند خواهید شد و حتی می توانید از درون کتاب برای نویسنده آن ایمیل بفرستید! از جمله مشکلات دیگر این است که خواندن مطالب طولانی از طریق این گونه نرم افزارها به دلیل عدم تعبیه یا اجرای ساده Hyperlink ها و نیز نبود تبادل بین مطالب به صورت بلادرنگ برای خواننده بسیار خسته کننده خواهد بود. اما در یک کتاب الکترونیکی مطالب بسیارطولانی مثلاً نسخه کامل کتاب مقدس را می توان به صورت کلیک روی فهرست ها و دسته بندی ها به ساده ترین شکل مرورکرد.

 

چگونگی ساخت کتاب های الکترونیکی

برای ساخت و عرضه یک کتاب الکترونیکی به موارد ذیل احتیاج است:

  • مطالب مکتوب
  • نرم افزاری برای تبدیل این مطالب به قالب الکترونیکی
  • سایتی که وظیفه بازاریابی محصول شما را به عهده بگیرد. البته در این بین باید به بعضی فنون بازاریابی آشنایی داشت.
  • راهکاری برای دریافت وجوه نقدی به صورت online
  • روشی برای ارسال متاب الکترونیکی به متقاضی
  • یک مثال از چگونگی ساخت کتاب های الکترونیکی

یکی از روش های رایج برای ساخت کتاب الکترونیکی، عرضه مطالب درقالب PDF است که توسط کاربران نیز قابل خواندن است و برای کار با این قالب و یا تبدیل فایل های Word به PDF باید مجموعه نرم افزاری Adobe Acrobat از جمله Reader ، Writer وDistiller و یاسایر نرم افزارهای کار با فایل های PDF را دراختِار داشته باشید.اما معمولا مخاطبان کتابهای الکترونیکی قالب EXE یا خوداجرا را برای خواندن بیشتر ترجیح می دهند. برای این گونه فایلها نیز نرم افزار وجود دارد.

سازنده کتاب الکترونیک

به طور کلی نرم افزار های کتاب سازی (ebook compiler) به دودسته تقسیم می شوند:
۱) نرم افزار هایی که فایل های html و متنی را به فرمتی غیر ازEXE تبدیل می کنند.
۲) نرم افزار هایی که فایل های html را به EXE تبدیل می کنند.
شما برای ساختن این نوع فایل ها و خواننده برای اجرای آن به نرم افزار Acrobat Reader نیاز دارید. فایل های PDF معمولا سازگاری بیشتری با چاپگر دارند اما از نظر مرور مطالب برای خواننده شناوری لازم را ندارند. اما ویژگی بسیار برجسته آنها سازگاری با انواع مختلف ویندوز و رایانه می باشد

مزایا و معایب استفاده از نشریات الکترونیکی

مزایای استفاده از نشریات الکترونیکی

کاهش هزینه‌های چاپ و توزیع

ناشرین میتوانند نشریه الکترونیک خود را از راه‌های مختلفی توزیع کنند و بر خلاف توزیع نشریات چاپی که هزینه‌هایی مثل انبار داری و بسته‌بندی و تحویل به آدرسی خاص را شامل می‌شود، نشریات الکترونیکی را میتوان از طریق تکثیر سی دی یا ایمیل مارکتینگ به مخاطبین ارائه کرد. نمونه بارز این رویداد مجله Oracle magazine می‌باشد که ۱۷۶۰۰۰ درخواست‌کننده مجله چاپی، ۵۱۶۰۰۰ درخواست‌کننده نشر دیجیتالی آن می‌باشند.

قابلیت آرشیو و ماندگاری

برخلاف نشریات کاغذی که بعد از مدتی دچار فرسایش، خوردگی یا تغییر رنگ در کاغذ و بافت می‌شوند، نشریات الکترونیکی عمری طولانی داشته و در حجم یک فایل کوچک دیجیتال قابلیت آرشیو کردن را دارند.

آگهی و تبلیغات

برخلاف نشریات چاپی، در نشریات الکترونیکی به علت حذف بخش کاغذ میتوان تبلیغات بیشتری را دریافت کرد. نشریات الکترونیکی به علت خروجی در تعداد صفحات بالاتر و حجم اندک فایل نهایی، قابلیت ثبت آگهی‌های بیشتر و نیز چندرسانه‌ای شدن آن را دارند.

امکانات چندرسانه ای

در نشریات الکترونیکی میتوان موارد مختلفی را که در رسانه‌های چاپی امکان آن نیست به ثبت رسانید. این رویداد می‌تواند ارائه فیلم، موزیک یا قابلیت کلیک برای هدایت به یک درگاه وب نیز باشد.

 

اشتراک گیری

وب سایتهایی که قابلیت دانلود و بررسی مجله دیجیتال را ارائه می‌کنند، به جهت دریافت بازخورد و نیز جمع‌آوری ایمیل و اسامی مشترکین، قبل از دانلود مجله لینکی برای اشتراک تعریف می‌کنند تا تنها مشترکین قابلیت مرور مجله دیجیتال را داشته باشند. با این ترفند هر سایت می‌تواند به منابع ارتباطی از کاربران خواننده مجله دیجیتال دست یابد.

تولید

برخلاف نشریات کاغذی که یک تیم در یک مکان میبایست حضور داشته و به تعامل و بررسی اطلاعات چاپی مشغول باشند، با گسترش دنیای وب و نیز محبوب شدن نشریات الکترونیکی، اکثر پرسنل یک مجله میتوانند از طریق ایمیل اطلاعات و تصاویر لازم را جمع‌آوری و به مدیریت یک فرد برای تولید نشریه الکترونیکی تحویل دهند. در این حالت هزینه‌های اجاره مکان و سایر موارد بسیار کاهش یافته و گاهی با نرم‌افزارهای کنترل از راه دور سیستم مانند تیم‌ویوئر میتوان به بررسی محتوی نیز پرداخت.

کنترل کیفیت و نظارت بر چاپ

در نشریات کاغذی، کنترل کیفیت و نظارت بر چاپ به شیوه های مختلفی انجام میشود. اما برای اسناد دیجیتال میتوان کنترل کیفیت و تعریف پروفایل را برای تصاویر به راحتی بیشتری تعریف کرد. زیرا حیطه سه رنگ نمایش محدودیتهای رنگ چاپی را ندارد.

 

معایب نشریات الکترونیکی

 

وابستگی به یک شیوه الکترونیکی

همانطور که از نام نشریه پیداست، به صورت الکترونیکی بوده و به صورت دایم نیازمند به یک شیوه یا دستگاه برای خواندن آن می‌باشد. در این بین شرکتهایی مثل آمازون و سونی، اقدام به تولید دستگاه‌های کتابخوان با عمر باتری بسیار طولانی و حافظه بالای نگهداری فایل نموده‌اند. با تمام این موارد توزیع یک نشریه الکترونیکی نیز هنوز به اینترنت، تکثیر سی دی یا وجود یک دستگاه دیجیتال وابسته بوده که در صورت نبود هر یک از موارد، توزیع دچار مشکل می‌شود.

نیازمند بستر مناسب

از قدیم‌الایام، کتب چاپی بصوت خطی، نفیس یا ساده در دسترس و قابل انتقال به افراد مختلف بوده‌اند. این در حالی است که بستر مناسب برای فرهنگ استفاده از نشریه الکترونیک هنوز در برخی از کشورها ایجاد نشده و بر خلاف هزینه تولید و نشر پایین، بسیاری از مردم هنوز با نشر کاغذی ارتباط دارند و این خود باعث کم کاربرد شدن نشریات الکترونیکی در برخی کشورهاست.

هزینه‌های ویژه

برخلاف نشریات چاپی، نشریه الکترونیکی نیازی به بحث کاغذ، مرکب، صحافی یا پخش ندارد. در مقابل هزینه‌هایی دیگر جایگزین موارد ذکر شده میگردد. هزینه‌هایی چون کدنویسی جهت تبدیل فایل صفحه بندی شده به یک فایل دیجیتال قابل مرور بروی دستگاه‌های دیجیتال، هزینه خرید سرور و دامین جهت نگهداری فایل مجله دیجیتال، خرید نرم‌افزارهای جهت تبدیل فایل به مجله چندرسانه ای، خرید تایپ فیس‌های مخصوص نشر دیجیتال.

تبلیغات

نشریات چاپی به علت دارا بودن قدمت، همچنان در بین مخاطبین شهرت دارند و تبلیغات شرکت‌ها در آن بیشتر قرار میگیرد. اما مجلات دیجیتال بخاطر وابستگی به دستگاه یا مهیا نبودن بستر مناسب برای گسترش و نیز ناآشنایی مخاطبین برخی کشورها با این نوع نشر، تبلیغات‌پذیری کمتری نسبت به نشریات کاغذی را دارند و این مورد باعث درآمدزایی کمتری می‌شود و در بلند مدت در رشد هزینه‌ها مؤثر است.

حق کپی رایتینگ

اکثر نشریات چاپی نیازمند به شابک، بارکد و نیز مجوزهای مربوطه از سازمان‌های فرهنگی و نشر هر کشور می‌باشند. نشر دیجیتال به علت گسترده شدن و نیز با استفاده از برنامه‌هایی ارزان قیمت که مراحل تبدیل فایل دیجیتال به فایل نشریه وبی را انجام می‌دهند، به صورت تک کاربره نیز می‌تواند تعریف شود. به همین دلیل، در برخی کشورها اسناد یا مقالات و کتب بدون اجازه ناشر اصلی به صورت دیجیتال تبدیل و در وب یا به صورت تکثیر سی دی، منتشر می‌شوند. این در حالی است که پیگیری این نشریات که بدون مجوز یا اجازه نامه سازمان فرهنگی هر کشور تکثیر می‌شوند، در بسیاری موارد غیرممکن است.

محتوای نامناسب

به علت اینکه مجله دیجیتال می‌تواند به صورت یک فایل اجرایی بروی سایت یا یک شیوه الکترونیکی قرار گیرد، سرعت بالایی در کپی‌برداری و انتقال به مخاطبین مختلف را دارد. از این جهت در صورت ارائه محتوای نامناسب از لحاظ موارد اخلاقی، مذهبی یا سیاسی یا ارائه اطلاعاتی که با قوانین هر کشور تضاد دارد می‌تواند به یک ابزار محرک در گسترش فرهنگهایی غلط تبدیل گردد.

نظارت بر چاپ

اسناد دیجیتالی چون بصورت کاغذی تولید نمیشوند، کیفیت تصاویر و تنظیم رنگ خود را میطلبند و در این مانند مجلات کاغذی امکان نظارت بر چاپ رنگ آنها امکان ندارد به همین دلیل، در مانیتورهای مختلف امکان مشاهده رنگ ها به صورتهای گوناگون وجود دارد مگر اینکه از پروفایل رنگهای مشخص و سیستم کنترل کیفیت سه رنگ بروی آنها استفاده شود که این امکان توسط شرکتهای ارایه دهنده خدمات تنظیم رنگ ارائه می شود.

نشریه الکترونیکی چیست؟

 

مجله الکترونیکی

مجله الکترونیکی يا خبرنامه الکترونیکی، سند مكتوب الکترونیکی است كه در سازمان‌های دولتی يا غيردولتی در زمينه‌های اخبار سازمان، مسايل آموزشی، فنی و تخصصی، فرهنگی و تبلیغاتی و نظاير آن (مرتبط با سياست‌ها و وظايف قانونی و در محدوده فعاليت‌های سازمان) منتشر و به منظور اطلاع‌رسانی، ايجاد ارتباط و همگرايی فكری و عملی بين مسئولان سازمان و كاركنان و جلب نظر و همكاری بين مشتریان بالقوه و بالفعل سازمان و حتی اعضای آن توزيع می‌شود.

 هدف مجلات الکترونیکی

روشن كردن افكار عمومی نسبت به سازمان و آخرین فعالیت های آن با هدف آگاهی دادن به مشتریان بالقوه و بالفعل در خصوص اتفاقات و اخباری كه در فاصله زمانی معینی روی می‌دهد و سهيم كردن آنان در سرنوشت خودشان از طريق تبادل افكار و آراء در شكل يک سند مكتوب می تواند هدف و كاركرد اصلی «مجلات الکترونیکی» باشد.همچنین بالا بردن سطح علمی و اطلاعاتی کاربران محصولات سازمان به منظور به روز نگه داشتن ایشان در برابر تحولات و پدیده های نوین علمی و افزایش میزان اطمینان آنها نسبت به سازمان می تواند از جمله دیگر اهداف راه اندازی یک مجله الکترونیکی به شمار آید.در يک وضعيت مطلوب و به شرطی كه كاركردهای اصلی و رسالت واقعی اين گونه نشريات به درستی شناخته و به كار گرفته شوند، فرصت مناسبی برای بيان اهداف يک سازمان و همگرايی فكری، ذهنی و علمی مديريت و ديگر بخش‌های آن سازمان با بیرون سازمان خواهد بود.

انواع مجلات الکترونیکی

مجلات الکترونیکی بر حسب نوع مطالب و هدف از انتشار ، به انواع مختلفی تقسيم بندی می شوند كه هر يک كاركرد ويژه خود را دارند و با توجه به انگيزه روابط عمومی با هدف خاصی منتشر می شوند:

۱- مجلات الکترونیکی اطلاع رسانی

اين نوع نشريه معمولاً با توجه به ميزان فعاليت سازمان ، به صورت روزانه ياهفتگی منتشر می شود و مطالب آن حاوی اخبار سازمان به منظور آگاه كردن مشتریان از وضعيت داخلی و همچنين تصميم گيری های مديران در مورد مسائل گوناگون است .

۲- مجلات الکترونیکی آموزشی

نشريه های آموزشی هنگامی انتشار می يابد كه مديران در صدد باشند از طريق نشريه اقدام به آموزش مشتریان خود كنند. گاهی اين نشريه ها می توانند جای كلاس های آموزشی را هم بگيرند یا زمينه مساعد تری را برای تشكيل اين گونه كلاس ها فراهم آورند . نوع مطالب آموزشی بستگی کامل به ميزان سواد مشتریان و اهداف آموزش دارد. گاه چند نشريه هم زمان ، با توجه به نوع مخاطب منتشر می شود مثلاً نشريه ای برای مشتریانی كه به كارهای تخصصی اشتغال دارند و یا نشريه ای برای مشتریانی عادی با سطح سواد معمولی و یا غیر متخصص در زمینه مورد نظر سازمان. بدين ترتيب اگر آموزش براي هر گروه با توجه به ميزان سواد و تخصص آنان از راه انتشار صورت گيرد ، نتايج مثبت خود را نشان خواهد داد. ذكر اين نكته ضروری است كه آموزش از طريق نشريه به ويژه برای افراد غیر متخصص، حتماً بايد با استفاده از امکاناتی ديگر مثل چاپ تصاوير مختلف ( عكس ، طرح و كاريكاتور ) باشد تا درک وفهم آن برای مخاطب آسان شود . دوره انتشار نشريه های آموزشی بستگی به نوع آموزش ، هفتگی و  ماهانه است.

۳- مجلات الکترونیکی سرگرمی و رفاهی

واحدهای بازاریابی وظيفه دارند همواره از روحيه مشتریان خود با خبر باشند و بكوشند با برنامه ها و روش های مختلف زمینه مثبت اندیشی آنها را به سازمان به صورت مستقیم و غیر مستقیم افزایش دهند. يكی از راه های تقویت روحيه مشتریان انتشار نشريه ای است كه محتوای آن به حفظ طراوت و سرزندگی ایشان به نحو مقتضی كمک كند ؛ مطالب شاد سرگرم كننده ، مسابقه های با جايزه داستان های خنده آور ، داستان های شاد و مصور ، قرار دادن انواع كوپن برای تخفيف خريد از برخی از فروشگاه های  از قبل تعيين شده و …می تواند اوقاتی از ساعت فراغت مشتریان را پر كند و ضمن آن تفريح و سرگرمی هم به شمار آيد. دوره انتشار چنين نشريه هايی معمولاُ هفتگی است اما به تشخيص سازمان و تمايل مخاطبان می تواند هفته ای دو شماره هم انتشار پيدا كند.

۴- مجلات الکترونیکی تبليغی

 

مجلات الکترونیکی تبلیغی یکی از مهمترین انواع نشریات الکترونیکی هستند و هدف راه اندازی این نشریات پوشش تبلیغی بر روی محصولات سازمان به صورت مستقیم و غیرمستقیم است. تکنیک های تبلیغی با استفاده از نرم افزارهای گرافیکی و طراحان با ذوق و همچنین نویسندگان زیردست می تواند در عین تبلیغی بودن نشریه باعث جلب توجه خوانندگان شود. دوره انتشار مجلات الکترونیکی تبلیغی ماهانه است.

 

 

مديريت مجلات الکترونیکی

 راه اندازی و دوام انتشار يک نشريه الکترونیکی، نيازمند مديريت، سازماندهی و طراحی بر اساس اصول حرفه‌ای مربوط به آن می ‌باشد. وجود يک مدير مسئول و بخش‌های تحريريه، ويرايش، تايپ،‌ صفحه بندی، طراحی و عكاسی، نظارت بر توزيع براي توليد يک نشريه الکترونیکی ضروری می ‌باشد.  همچنين با توجه به بخش‌های فوق يک تركيب نيروی انسانی شامل: خبرنگار، گزارشگر، عكاس، طراح، صفحه بند، ويراستار و متصدی توزيع مورد نياز است و برای سامان دهی امور اجرايی و محتوايی نشريه نياز به يک سردبير و مدير اجرايی نيز می‌باشد. البته تمام این موارد می تواند بر حسب حجم نشریه با نیروی کاری متغیر مورد اجرا و بهره برداری قرار گیرد.

نظر سنجی از طریق مجلات الکترونیکی

مجلات الکترونیکی یکی از بهترین ابزارها برای انجام نظر سنجی هستند با توجه به اعتماد و علاقه ای که در میان مخاطبان برای خواندن نشریه وجود دارد مدیران بازاریابی برای بررسی دیدگاه ها و افکار مشتریان از طریق این مجلات اقدام به ارائه فرم های نظر سنجی الکترونیکی می کنند.

تجربه‌های نظام‌های آموزشی دنیا در روزهای کرونا

کرونا آنچنان که دنیا را متاثر کرده، ماه‌هاست نظام‌های آموزشی را نیز تحت تاثیر خود قرار داده و مدارس دنیا را به تعطیلی کشانده است به طوری که انگشت شمار کشورهایی بودند که مدارسشان تعطیل نشدند.  کرونا همچنان مهمترین دغدغه دنیا در روزهایی است که می‌آید و می‌گذرد. از اسفندماه کم کم بر شمار کشورهایی که از این ویروس تاثیر گرفتند، به قرنطینه رفتند، به تعطیلی کشیده شدند و… افزوده شد تا امروز که تقریباً کشوری نیست که رنگ کرونا را ندیده باشد و برنامه‌ای برای مقابله با آن طراحی نکرده باشد. این در حالی است که پایان کرونا تقریباً حدس زدنی نیست و بسیاری از متخصصان حرف از این می‌زنند که باید زندگی کمی طولانی‌تر را در کنار کرونا طراحی کرد. در این میان نظام‌های آموزشی در دنیا نیز به تبع تاثیر کشورها از شیوع کرونا، از این شرایط متاثر شدند، تعطیل شدند، روش‌های جایگزین آموزشی را پیشنهاد داند، پایان سال تحصیلی را اعلام کردند و برخی از آنها نیز پس از مدتی تعطیلی دوباره بازگشایی شدند اما تقریباً عدم استقبال از بازگشایی مدارس توسط خانواده‌ها در صدر واکنش‌ها بود.

محرومیت بیش از یک میلیارد و نیم دانش‌آموز و دانشجو از آموزش

از منظر بحران که مشخصه‌های متعددی دارد به چند مورد را اشاره می‌کنیم. یکی از شاخص‌های مرتبط با بحران به صورت عام غافلگیری و ظهور یک وضع جدید است که در ارتباط با کرونا این غافلگیری رخ داد و صرفاً مربوط به کشورهای جهان سوم نبود حتی می‌توان گفت کشورهای توسعه یافته و پیشرفته بیشتر غافلگیر شدند چرا که در ابتدا این بیماری را جدی نگرفتند. تقریباً هیچ کشوری در دنیا نبود که آمادگی این وضعیت را داشته باشد برای همین تصمیم تعطیلی مدارس فی البداهه و بدون برنامه ریزی بود. متغیر دوم که در ارتباط با بحران می‌خواهیم به آن اشاره کنیم این است که به لحاظ زمانی کشورها فرصت زمان لازم را برای اتخاذ یک واکنش مناسب در اختیار نداشتند. تقریباً در دوم اردیبهشت ماه یک میلیارد و ۵۷۹ میلیون دانش‌آموز و دانشجو در ۱۹۱ کشور از آموزش در مدرسه و دانشگاه محروم شدند.

مدارس ۱۹۱ کشور دنیا تعطیل شد

حدود ۲۱۰ کشور در دنیا وجود دارد که تعدادی از آنها بسیار کوچک هستند و در واقع ۲۰۴ کشور اصلی وجود دارد که در ۱۹۱ کشور مدارس به طور کامل تعطیل شد، شاید تنها کشوری که در دنیا با جمعیت مناسب مدارسش اصلاً تعطیل نشد ترکمنستان بود که از همان ابتدا مرزهای کشورش را محدود کرد و اجازه ورود و خروج نداد. یکی، دو مورد نیز از ابتلا در این کشور گزارش نشد البته کشور تایوان هم مدارسش تعطیل نشد اما از همان ابتدا پروتکل‌های ویژه از جمله فاصله گذاری اجتماعی را در مدارس لحاظ کرد. برخی کشورها نیز چه به صورت محلی و چه سراسری اعلام تعطیلی مدارس را داشتند.

 

حرکت دنیا به سمت آموزش مجازی از سال ۲۰۰۲

دنیا پیش از کرونا نظام‌های آموزشی اش وارد فضای مجازی شده بود و این امکان به صورت یک آموزش مکمل اجرا می‌شد و زیرساخت‌های آن مهیا بود اما در کشور ما چند سال است که می‌خواهیم به سمت این فضا حرکت کنیم اما عملاً تجربه جدی ما در آموزش مجازی همین وضعیت کرونا بود. در دنیا تقریباً از سال ۲۰۰۲ به مرور کشورها بحث آموزش از راه دور، آموزش الکترونیکی و مجازی حال چه به صورت آفلاین یا آنلاین را پیگیری کرده‌اند و تولیداتی نیز داشته اند. به طور مثال در کشور روسیه در سال ۲۰۱۵ مدرسه مجازی احداث شد که از پایه اول تا دوازدهم دروس به صورت الکترونیکی در این مدرسه در معرض دانش آموزان قرار گرفت. همه دانش آموزان در روسیه در سیستم رسمی و مجازی ثبت نام می‌کنند برای همین در این کشور آمادگی برای واکنش به کرونا بیشتر بود در کشور ما پذیرش تغییر عموماً سخت است. از این نظر کرونا را می‌توان یک فرصت تلقی کرد. شاید اگر می‌خواستیم یک میلیون معلم و ۱۰۰ هزار استاد دانشگاه را وارد فضای مجازی کنیم، پذیرش آن از سمت معلمان و اساتید چند سال زمان می‌برد اما شرایط کرونا به گونه‌ای تحمیل شد که تقریباً تمام معلمان و اساتید با نحوه آموزش مجازی آشنا شدند. معلمان داخل کشور که آشنایی آنها با فضای مجازی محدود بود، به سرعت از تمام فضاهای مجاز و غیرمجاز برای آموزش بهره بردند.

مدارس ۴۴ ایالات آمریکا پایان سال تحصیلی را اعلام کردند

طور کلی اگر بخواهیم کشورها را به لحاظ وضعیت آموزشی در کرونا دسته‌بندی کنیم، سه حالت را می‌توانیم بگوییم؛ حالت اول کشورهایی هستند که مدارسشان اصلاً تعطیل نشد و تعدادشان بسیار محدود است مانند تایوان و ترکمنستان. مدارس برخی کشورها تعطیل شد اما به جهت اینکه با راه‌اندازی کسب و کار همکاری کنند، دوباره باز شدند و در طول ماه خرداد به مرور ۶۰ کشور مدارسشان بازگشایی شده‌اند که بیشتر کشورهای اروپایی در این زمره هستند. در چین، ژاپن و کره جنوبی نیز مدارس با رعایت فاصله‌گذاری باز شده‌اند اما در حالت سوم، کشورهایی بودند که زودهنگام تعطیلی کامل مدارس و پایان سال تحصیلی را اعلام کردند مانند امارات، کویت و ۴۴ ایالت از ۵۰ ایالت آمریکا. اسپانیا و ایتالیا نیز در همین زمره هستند چرا که شدت بحران در این کشورها زیاد بود. آنها اعلام کردند که معلمان با توجه به تجربه آموزش در ترم گذشته و با استفاده از ارتباط با دانش‌آموزان از طریق فضای مجازی، نمرات را وارد کنند و به آموزش خاتمه دهند. به طور مثال کشور چین بیشتر از سایر کشورها غافلگیر شد ولی دیگر کشورها یک ماه فرصت داشتند تا زیرساخت‌های آموزش مجازی را مهیا کنند اما در تمام کشورها حتی کشورهای توسعه‌یافته نیز عدالت آموزشی در این بخش مهیا نشد و بخشی از دانش‌آموزان بخصوص در دبیرستان، محتوای آموزشی سال را تکمیل نکردند. بسیاری از کشورها هم اعلام کردند سال تحصیلی آینده را یک ماه زودتر آغاز می‌کنند تا به مرور دروس پرداخته شود.

کتابخانه دیجیتال

کتابخانه دیجیتال

کتابخانه ای است که در آن اسناد به جای کاغذ یا سایر رسانه‌های محلی به شکل الکترونیکی ذخیره شده‌اند. اساس این کتابخانه‌ها ذخیره مدارک به شکل الکترونیکی و نیز استفاده الکترونیکی است.

محتوای الکترونیکی این کتابخانه‌ها ممکن است به گونه‌ای باشد که هر فردی در هر نقطه از جهان با استفاده از یک شبکه رایانه‌ای بتواند به تمامی اطلاعات یک کتابخانه عظیم دسترسی پیدا کند یا اینکه فقط برای افراد ساکن در محل قابل دسترسی باشد.

مجموعه روش‌ها، خدمات و ساختارهای اطلاعاتی که باعث می‌شوند تا اطلاعات در قالب یک فناوری نوین با دسترسی آسان، سریع و گسترده ارائه شوند، کتابخانه دیجیتال نام دارد. کتابخانه دیجیتال یک نوع سیستم بازیابی اطلاعات است.

تعریف کتابخانه دیجیتال

کتابخانه‌های دیجیتال سازمان‌هایی هستند که منابعی شامل کارمندان متخصص را دارا می‌باشند و وظیفه آن‌ها انتخاب، سازماندهی، پیشنهاد دهی عقلانی برای دسترسی، توزیع کردن، محافظت از جامعیت منابع و تضمین پایداری آنان در طول زمان می‌باشد و بنابراین برای استفاده آسان و با صرفه توسط یک جامعه یا مجموعه‌ای از جوامع طرح‌ریزی شده‌است.

سر در گمی‌های موجود در مورد این عبارت ناشی از آن است که در طول سال‌ها عبارات متنوعی برای این مفهوم به کار برده شده‌است (مانند کتابخانه‌های الکترونیکی، مجازی، کتابخانه‌های بدون دیوار) و دقیقاً مشخص نبود که معنای واقعی هر کدام از این مفاهیم چیست؟ از سوی دیگر، کتابخانه‌های دیجیتال مورد توجه حوزه‌های مختلف پژوهشی و تحقیقاتی است.

راه‌های مختلف گردآوری و تهیه منابع

  • اسکن و دیجیتال کردن منابع انتخاب شده
  • خریداری یا تهیه منابع موجود به صورت دیجیتال و چندرسانه‌ای
  • گردآوری برخی منابع مرتبط با اهداف سازمان از شبکه جهانی وب با رعایت مسائل مربوط به حق مؤلف
  • گزینش و تبدیل منابع میکروفرمی موجود در سازمان به صورت دیجیتال
  • تهیه برخی منابع مورد نیاز از طریق مبادله با سایر مراکز و کتابخانه‌های داخلی و خارجی

 

کتابداران در عصر الکترونیک

کارشناسان خصوصیاتی را برای کتابداران عصر الکترونیک بر می‌شمرند که عبارتند از:

  • همانند مشاوران اطلاعاتی عمل می‌کنند و بهترین منابع را برای گشایش گروه‌ها و برآوردن نیازهای اطلاعاتی مردم نشان می‌دهند.
  • کاربرد منابع اطلاعاتی الکترونیکی را به مردم آموزش می‌دهند.
  • منابعی را که استفاده‌کنندگان خاصی به آن‌ها آشنایی دارند، موجب جستجو قرار می‌دهند.
  • وظیفه بازکاوی اطلاعات را انجام می‌دهند، یعنی تألیف و ترکیبی از نتایج پژوهش‌های منابع متعدد به عمل می‌آورند و برآیندگزیده و ارزیابی شده را به متقاضی عرضه کنند و در صورت امکان مستقیماً به رایانه او ارسال کنند.
  • با ایجاد بایگانی‌های مختلف و ارتباط با پایگاه‌های اطلاعاتی، مراجعه‌کننده را در دریافت اطلاعات مورد علاقه خودش یاری می‌نمایند.
  • کتابداران لازم است طرز کار با نرم‌افزارهای رایانه‌ای و ابزارهای الکترونیکی، مهارت‌های سودمندی را از طریق شبکه‌های نرم‌افزاری در اشاعه اطلاعات الکترونیکی بیاموزند.

کتاب الکترونیکی

ایبوک یا کتاب الکترونیکی، پدیده‌ای کاملاً تازه‌است و انتظار می‌رود تا نظام آموزش و اطلاع‌رسانی را در ایران همانند سایر کشورها با دگرگونی‌هایی اساسی مواجه سازد.

کتاب‌های الکترونیکی، صرفاً نسخه‌های دیجیتال کتاب‌های مکتوب نیستند، بلکه این مجموعه‌های اطلاعاتی طیف وسیعی اعم از انواع مختلف متون، تصاویر، اصوات را شامل می‌گردند. به علاوه می‌توانند در قالب فایل‌هایی که می‌توانند توسط یک رایانه اجرا شوند، مانند قالب‌های text, word, PDF, HTML و فایل‌های اجرایی در آیند. سادگی اجرا، سادگی جستجو در متن، داشتن قالب زیباتر، امکان عرضه یا فروش ساده‌ترو سریع تر، داشتن قابلیت افزودن امکانات مالتی مدیا از جمله ویژگی‌هایی هستند که کتاب الکترونیکی را به عنوان یک رسانه رو به رشد، از سایر رسانه‌هایی از این دست متمایز می‌کند.

استفاده از فناوری اطلاعات در کتابداری

فناوری اطلاعات یا IT به فناوری‌هایی اطلاق می‌شود که امکانات لازم برای جمع‌آوری، انباشت پردازش و توزیع اطلاعات فراهم می‌کند. محور این فناوری، رایانه و ارتباطات راه دور است. رایانه‌ها اساساً کارپردازش و انباشت اطلاعات را انجام می‌دهند و ارتباطات راه دور، امکان پخش و توزیع این اطلاعات را در سطحی بسیار وسیع فراهم می سازد. فناوری یکی از دستاوردهای آدمی است که در ایجاد فرهنگ و تمدن بشری نقش مهمی داشته‌است. هیچ جنبه‌ای از زندگی انسان‌ها را نمی‌بینیم که از فناوری تأثیر نپذیرفته باشد. کتابخانه‌ها ازجمله کتابخانه‌های تخصصی از این قاعده کلی مستثنی نیستند. خود فناوری ساخت کاغذ و چاپ متحرک، مجموعه کتابخانه‌ها را به سرعت بی‌سابقه‌ای افزایش داد، این افزایش بر همه جنبه‌های کتابداری تأثیر نهاد و عامل مهمی در به وجود آمدن کتابداری حرفه‌ای بود. این مسیر روز به روز در حال تحول و پیشرفت است و جهت آن به سوی افزایش توانایی‌های انسان در به دست آوردن دقیق اطلاعات می‌باشد. فناوری رایانه‌ای با توجه به این که از توانایی انباشت وآماده‌سازی حجم بزرگی از اطلاعات برخوردار بود به کتابخانه‌ها راه یافت و مورد استفاده قرار گرفت. جستجوی پیوسته در بانک‌ها و پایگاه‌های اطلاعاتی تحولاتی را به وجود آورد که به متخصصان رایانه یا متخصصان شبکه کتابخانه منجر شد. شبکه اینترنت باهدف تسهیل ارتباطات بشری، رایانه‌ها را به خدمت گرفت. توسعه این شبکه به ایده دهکده جهانی و به دنبال آن مفاهیمی مانند کتابخانه‌های الکترونیک یا مجازی انجامید.

آنچه موجب شده‌است که کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی از فناوری نوین استفاده کنند عبارتست از: سرعت، حافظه، دقت بسیار زیاد در فراهم آوری، انباشت و بازیابی اطلاعات به مدد رایانه و صرفه جویی در نیروی انسانی، ایجاد ارزش افزوده، انعطاف‌پذیری در برابر نیازهای گوناگون، دسترسی یکپارچه به اطلاعات، امکان استفاده ارزان از اطلاعات سایر کتابخانه‌ها و پایگاه‌ها داده‌ها، امکان روزآمد کردن و اصلاح اطلاعات به شکلی ساده و سریع و اشتراک منابع. فناوری اطلاعات در کتابخانه‌ها کارکردهای مختلفی دارد. این کارکردها را می‌توان به دو گروه کلی دسته‌بندی کرد:

فعالیتهای اساسی و داخلی کتابخانه نظیر: مجموعه سازی، فهرست نویسی، امانت و کنترل نشریات ادواری

دیگری خدمات اطلاع‌رسانی مانند: آگاهی‌رسانی جاری، اشاعه گزینشی اطلاعات، خدمات مرجع، خدمات پیوسته، تحویل مدرک و…

تاریخچه فناوری اطلاعات در کتابخانه‌ها

هر چند تا دیروز شکل مرسوم دسترسی محققان به اطلاعات پژوهشی به اشکال کاغذی و لوح فشرده بوده‌است، لیکن امروزه عرضه‌کنندگان اطلاعات، شبکه‌های وب را به عنوان رسانه‌ای مناسب‌تر برای پایگاه‌های اطلاعات مرجع و مجلات پژوهشی تمام متن یافته‌اند. کاربران می‌توانند از طریق وب، اطلاعات مورد نیاز تحقیق خود را در طول شبانه روز و در تمام روزهای هفته از هر مکانی بازیابی کنند. به علاوه، بسیاری از پایگاه‌های مبتنی بر وب، به شکل قوی‌تری تجهیز شده‌اند یا اینکه اطلاعات بیشتری نسبت به شیوه‌های سنتی کاغذی یا لوح فشرده ارائه می‌کنند.

تغییرات سریع و همه‌جانبه، کتابخانه‌های تخصصی و کتابداران متخصص در این کتابخانه‌ها را در آستانه عصر جدیدی قرار داده‌است که با گذشته نه چندان دور، بسیار متفاوت است. سیستم‌های رایانه‌ای که در کتابخانه‌ها تا دهه ۸۰ مورد استفاده قرار می‌گرفت، ارتباطی پیوسته و مستقیم با عملکردهای سنتی کتابخانه‌ها برقرار می‌نمود، علی‌رغم توانایی و قابلیت‌های عملی و گسترده فهرست‌های قابل دسترسی برای عموم (online public access catalog) و سیستم‌های محلی متصل بدانها، کتابخانه‌ها هنوز مدلی سنتی از مجموعه‌های فیزیکی و محلی هستند که عمدتاً از طریق ابزارهای کتابشناختی ناهماهنگ، می‌توان بدان‌ها دسترسی یافت.

هم اکنون پیشرفت‌های قابل توجهی دیده می‌شود که در حال تغییر بنیاد این مدل است. فناوری‌های نو، فهرست‌های کتابخانه را از راهنماهای ساده منابع به سیستم‌های جامع اطلاعاتی تغییر داده‌اند و در مرحله ایفای تعهد خود در انتقال مستقیم منابع اطلاعاتی کتابخانه‌های دنیا و مراکز اطلاع‌رسانی، به میز استفاده‌کنندگان هستند. داده‌های رقمی و تصاویر الکترونیکی، کم‌کم جایگزین منابع اطلاعاتی فیزیکی شده‌اند. روش‌های سریع دستیابی به منابع اطلاعاتی به تدریج اهمیت بیشتری از گردآوری مجموعه‌های جدید پیدا کرده‌است. به گفته کینگ در سال ۲۰۱۰ بیش از ۸۰ درصد روزنامه‌ها و نشریات به صورت پیوسته و از طریق شبکه‌های دور بین‌المللی در دسترس خواهند بود. این پیشرفت‌ها تأثیرات عمیقی برکتابخانه‌های تخصصی دارد. فناوری تقریباً تمام جنبه‌های کار کتابخانه را تحت تأثیر خود قرار داده‌است: کتابداران شاغل در بخش فراهم‌آوری اکنون باید به دنبال راهی جهت دسترسی مراجعان به منابع دیجیتال باشند، فهرست‌نویسان باید این منابع را دسترس پذیر سازند و کتابداران مرجع نیز ضمن کمک به مراجعان در داخل کتابخانه باید پاسخگوی ارباب رجوع از راه دور باشند.

تاریخ استفاده از رایانه در کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی را می‌توان به چند دوره نسبتاً مشخص تقسیم کرد: در دهه ۱۹۴۰ نخستین روش‌های نیمه ماشینی ذخیره و بازیابی اطلاعات با استفاده از نظام برگه‌ای لبه منگنه مورد توجه قرار گرفت. این نظام در واقع پیش‌آمد نظام‌های رایانه‌ای دهه ۱۹۶۰ بود. در دهه ۱۹۸۰ شاهد گسترش نظام‌های پیوسته چه از نظر تنوع و ایجاد نرم‌افزارهای آماده و تجهیزات چاپ و نمایش اطلاعات و چه از نظر نفوذ و کاربرد این نظام‌ها در کشورهای در حال رشد بود. دهه ۱۹۹۰ دهه رشد اینترنت به حساب می‌آید و کتابخانه‌ها نیز از این پدیده حاصل از فناوری‌های جدید در کارهای خود به خوبی استفاده کردند. این مسیر روز به روز در حال تحول و پیشرفت است و جهت آن به سوی افزایش توانایی‌های انسان در به دست آوردن دقیق اطلاعات می‌باشد. استفاده از فناوری اطلاعات نیازمند آموزش‌های ویژه نه تنها برای کتابداران که مستقیماً دست اندرکار اطلاع‌رسانی اند، بلکه برای استفاده‌کنندگان عادی نیز می‌باشد. باسواد کسی است که سواد رایانه‌ای داشته باشد خود بتواند مستقیماً از امکانات رایانه‌ای استفاده کند.

 

سیر تحول کتابخانه‌ها از سنتی تا مجازی

سیر تحول کتابخانه‌ها از سنتی تا مجازی از چند مرحله گذر کرده‌است:

  • کتابخانه سنتی : موجودی به صورت چاپی که هیچ کار رایانه‌ای روی آن انجام نشده‌است.
  • کتابخانه خودکار : خودکار کردن فعالیت‌های کتابخانه، فهرست نویسی، امانت، فراهم آوری … رایانه‌ای، موجودی به‌طور عمده به شکل چاپی با تعدادی محدود منابع
  • کتابخانه الکترونیکی : فعالیت‌ها کاملاً خودکار، شبکه دیسک فشرده، منابع به دو شکل الکترونیکی و متعارف است.
  • کتابخانه دیجیتال: کاملاً خودکار، تمام منابع به شکل دیجیتال درآمده، شبکه محلی فیبرهای نوری با سرعت بالا و دستیابی به شبکه‌های گسترده
  • کتابخانه مجازی : کتابخانه بدون دیوار با تأمین دستیابی به منابع، کتابخانه بدون منابع

چشم‌انداز آینده

تغییرات و تحولات همه‌جانبه‌ای که در محیط اطلاعاتی، به ویژه در دسترسی راه دور به اطلاعات و کاهش مراجعه حضوری کاربران به کتابخانه‌ها، به وقوع پیوسته، انواع کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی را تحت تأثیر قرارداده است و کتابخانه‌های تخصصی از این قاعده مستثنی نیستند. کتابخانه‌های تخصصی و کتابداری همیشه از فناوری‌های زمان خود متأثر شده‌اند. فناوری‌ها همواره در کار کتابخانه‌ها و کتابداران تحول به وجود آورده‌اند، در واقع تخصصی شدن کتابداری و ظهور کتابداری حرفه‌ای، حاصل رونق کتابخانه بوده‌است. فناوری رایانه‌ای که به‌کارگیری آن در امور مربوط به ارائه اطلاعات حرفه اطلاع‌رسانی را به وجود آورد گشایشی دیگری در کار کتابداران به‌شمار آمد، اما این واقعیت بر کتابداران ثابت شد که کل بازار اطلاع‌رسانی دیگر متعلق به آن‌ها نیست و حرفه کتابداری از سوی سایر حرفه‌های اطلاع‌رسانی، به چالشی جدی فراخوانده شده‌است.

اگر دیروز هدف کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی بیشتر گردآوری و سازماندهی منابع اطلاع‌رسانی بود، امروز هدف آن‌ها به علت حجم انبوه اطلاعات پراکنده و آلوده، اشاعه اطلاعات می‌باشد. در جهان امروز در حالی که وب جهان گستر، جهان را تحت تسلط خود درآورده است، هیچ‌کدام ازبخش‌های کتابخانه‌های تخصصی اعم از تهیه وسفارش، گردآوری، سازماندهی و حتی اشاعه، خارج از دایره اینترنت نمی‌تواند کارایی داشته باشد.

 

ویژگی‌های کتابخانه‌های دیجیتال

  • کتابخانه‌های دیجیتال وجه دیجیتال کتابخانه‌های سنتی هستند که مجموعه‌های دیجیتال و سنتی یعنی مواد الکترونیکی و کاغذی را در بر می‌گیرد.
  • کتابخانه‌های دیجیتال هم به مهارت کتابداران احتیاج دارد و هم مهارت دانشمندان کارآمد رایانه.
  • در کتابخانه‌های دیجیتال فاصله میان جویندگان و پدید آورندگان تقریباً به صفر می‌رسد.
  • کتابخانه دیجیتال علاقه‌مندان به موضوعات مشترک را از سراسر کشور کنار هم می‌آورد و به آن‌ها امکان می‌دهد که در هرجای ایران و حتی جهان در موضوعات مورد علاقه‌شان به بحث بنشیند و این باعث می‌شود فاصله میان نخبگان کشور از بین برود و آن‌ها بتوانند مسائل خودشان را با دانشمندان و نخبگان جهان مطرح نمایند.
  • در کتابخانه‌های دیجیتال امکان استفاده هم‌زمان از یک منبع خاص برای استفاده‌کنندگان فراهم است.
  • برخلاف کتابخانه‌های فیزیکی برای کتابخانه‌های مجازی دو مقوله زمان و مکان. کلمات بی مفهومی هستند. از این نظر که خدمات کتابخانه‌ای را به زمان و مکان خاص محدود نمی‌سازند و اطلاعات موجود در این کتابخانه‌ها در تمامی روزهای هفته و در تمامی ساعات شبانه روز قابل دستیابی می‌باشند.

مزایای کتابخانه‌های دیجیتال

  • بدون محدودیت مرزهای فیزیکی
  • امکان بازیابی اطلاعات
  • دسترسی آسان

فراهم آوری مواد اطلاعاتی در کتابخانه‌ها در آینده

کارکردهای جدیدگزینش و فراهم آوری منابع جدید گزینش و فراهم کردن منابع دانش بشری از نخستین کارکردهای حرفه‌ای کتابداری تلقی می‌شود و کتابداران برای انجام آن اصولی را تدوین کرده‌اند که مبتنی برچند قرن تجربه و دانش است. بدون تردید، این وظیفه در حیطه مستقیم کارکردهای کتابداران متخصص بوده و متولی دیگری ندارد. اکنون که در عصر اینترنت حجم منابع اطلاعاتی و تنوع در اشکال فیزیکی آن‌ها نیز به‌طور قابل ملاحظه‌ای افزایش یافته‌است، حرفه کتابداری می‌تواند با تکیه بر اصول مترقی گزینش و مجموعه سازی، همچنان خدمات سودمند خود را به جامعه در دسترسی به مجموعه‌های کیفی تداوم بخشد که این امر با توجه به شرایط کنونی و با توجه به آشفتگی محیط اطلاعاتی و عدم آشنایی جامعه نسبت به چگونگی شناسایی منابع مناسب بسیار ارزشمند است. استفاده از فناوری‌های جدید به ویژه پست الکترونیکی و وب سایت برای برقراری تعامل با کاربران و شناسایی نیازهای آنان الزامی است. مجموعه مواد اطلاعاتی کتابخانه‌های تخصصی امروزی حتی با کتابخانه‌های تخصصی دهه گذشته بسیار تفاوت کرده‌است. جلوه‌های گوناگون این تفاوت را می‌توان در فراهم آوری انواع مواد جدید مشاهده کرد. اکنون بخش مهمی از منابع اطلاعاتی به ویژه منابع مرجع، مانند دائرةالمعارف‌ها، انواع واژه‌نامه‌ها، اطلس‌های جغرافیایی و جز آن و پایگاه‌ها اطلاعاتی مانند چکیده نامه کتابداری و اطلاع‌رسانی LISA به شکل الکترونیکی منتشر می‌شوند. وجود مجله‌های الکترونیکی و پایگاه‌هایی که متن کامل مقاله‌ها را به صورت الکترونیکی دربردارند و همچنین وجود شبکه‌های اطلاع‌رسانی پیوسته (online) تحولات زیادی را در امر فراهم آوری مواد موجب شده‌است. کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی اکنون با استفاده از انواع شبکه‌های محلی، ملی و جهانی قادرند اطلاعات مورد نیاز مراجعان خود را فراهم آورند و از سفارش و خرید بسیاری از منابع بی‌نیاز گردند، امری که تا چند سال پیش میسرنبود.

برای ورود به سمینار محتوای تعاملی ، کلیک نمائید